BT Gallery - шаблон joomla Продвижение

فصل پنجم

آینه بری

آینه بری همراه با گچ بری در گذشته به ویژه در دوره قاجار در کاخ ها به صورت بسیار زیبایی اجرا شده است. آینه بری را همراه با گچ بری تقریباً در تمام طرح های گچ بری و انواع گره ها استفاده می کردند، حتی داخل قطاربندی و یزدی بندی ها را با آینه تزیین کردند. آینه کاری بر سقف و سطح دیوار خانه های اشراف و در تمام سطوح مرقد امامزاده ها به کار گرفته شده. آینه کاری های خانه عامری ها در کاشان متعلق به دوره قاجار است.

در دوره قاجار طرح چهره زن توام با گل و مرغ را با رنگ و روغن، بر پشت قطعه ای شیشه نقاشی می کردند و زمینه باقی مانده را با جیوه می پوشاندند و از این قطعات آینه بر گچ بری ها نصب و اطراف گچ بری ها را تذهیب می کردند.

برای اجرای آینه بری، شناخت انواع طرح های گچ بری و انواع گره ها که بالغ بر ده ها نوع است و نیز دانش و تجربه کار با الماس آینه بری لازم است. برای نصب آینه در محل کار از گچ، سریش و مقداری چسب چوب استفاده می کردند. در زمان ما نیز آینه بری به زیبایی و در حدود کمال اجرا می شود. مثلاً در سرای خاتون خانه رضایی در قمصر کاشان و خانه دکتر فلاح در تهران، آینه بری های بسیار زیبایی، کار هنرمندان معاصر وجود دارد.

 

برش های تو خالی سبک قاجار

برش های تو خالی یا نگاتیو کار، از کارهای زیبای گچ بری در دوره قاجار است برای اجرای برش های توخالی بعد از استخوان بندی بر سطح کار بوم رنگی می اندازند و پس از آن گچ خوش مایه به ضخامت 2 میلی متر بر سطح می کشند و طرح را روی کار گرته می کنند. طرح برش های تو خالی ویژه این کار تهیه می شود.

 

 

 

 

پس از گرته کردن، طرح را به وسیله دمبر برش می دهند و زمینه اطراف و باقی مانده داخل طرح را بر می دارند و با بوم کار تمیز می کنند، در نتیجه زمینه کار سفید و طرح رنگی دیده می شود. درنوع دیگری از برش تو خالی بر روی گچ خوش مایه یک لایه نازک گل گیوه می زنند و پس از پیاده کردن طرح بر زمینه کار ساقه و گل و برگ طرح را با ظرافت برش می دهند (برشی بسیار ملایم در حد خراش دادن). پس از تمیز کردن زمینه، اثری زیبا از تلفیق دو رنگ (رنگ زمینه و رنگ گل و بوته تو خالی و رنگی) دیده می شود. در برش های تو خالی از طرح های چهره انسان و پرنده و حتی از گره های چلیپایی نیز استفاده شده است. برش های تو خالی سبک قاجار کاری است زیبا که اجرای آن وقت گیر و هزینه بر نیست و مقرون به صرفه است.

 

 

 

سیم گل در دوره قاجار

در دوره قاجار برای تنوع در کار، از سیم گل ( مخلوط گل با کاه بسیار نرم) و به طرح کارهایی مانند رسمی بندی و قطار بندی استفاده کردند و گاه بر قسمتی از سیم گل گچ بری می کردند. گچ بری برسیم گل در پاره ای موارد از کارهای اصیل معماری در دوره قاجار به شمار می رود. برای ساختن سیم گل یک فرغون خاک رس مرغوب یا خاک قرمز الک شده و نیم فرغون خاک الک شده بسیار نرم را که 24 ساعت در آب خیس خرده باشد، در آب ریخته مخلوط و به آن 120 گرم سریش اضافه می کنیم تا خمیری چسبنده حاصل شود. این خمیر را 2 تا 4 ساعت ورز می دهند، سپس آن را داخل یک کیسه پلاستیک می ریزند و سر کیسه را می بندند. پس از 24 ساعت بر اثر نرم شدن کامل کاه خمیری کاملاً یکدست، چسبنده و به غلظت گچ اصلی خواهیم داشت. این سیم گل را با ماله های کوچک یا ماله کشته کشی با دقت بر محل کار می کشند. یادآوری می کنم برای اجرای گچ بری (کشته بری) بر سیم گل باید رنگ زمینه کار به رنگ سیم گل باشد . در دوره قاجار گاهی به جای کاه، از پهن حیواناتی مثل اسب و قاطر، در خمیر سیم گل استفاده می کردند.